Doorstroomtoets: Raad van State aan zet
Afgelopen vrijdag stond SaKS samen met Spaarnesant voor de Raad van State. Een volgende stap in een traject dat begin 2025 begon, toen de Matthieu Wiegmanschool van SaKS en enkele scholen van Spaarnesant ouders de ruimte gaven om zelf te beslissen over de deelname van hun kind aan de doorstroomtoets.
De keuze van de scholen leidde tot ingrijpen van de Inspectie en het ministerie van OCW. Daarop kregen SaKS en Spaarnesant van het ministerie van OCW een spoedaanwijzing: alle leerlingen moesten de toets alsnog maken, anders dreigden forse financiële gevolgen. De leerlingen maakten de toets en de spoedaanwijzing werd ingetrokken.
Maar daarmee was het ons niet afgerond. Want mocht de overheid in deze situatie zo’n zwaar middel inzetten? Om daar duidelijkheid over te krijgen, besloten SaKS en Spaarnesant de zaak juridisch te laten toetsen.
Zitting bij de Raad van State
Tijdens de rechtszaak afgelopen vrijdag lichtten SaKS en Spaarnesant toe waarom zij de spoedaanwijzing een te zwaar middel vinden. Volgens ons was er geen sprake van wanbeheer en waren vanuit het ministerie andere mogelijkheden om te handelen. Daarbij benadrukten we dat we de wet serieus nemen, maar óók onze verantwoordelijkheid om vanuit ons vakmanschap te blijven kijken naar wat goed is voor kinderen. Juist wanneer die twee gaan schuren, moet er wat ons betreft ruimte zijn om daar kritische vragen over te stellen.
Nu is de Raad van State aan zet. De uitspraak wordt binnen zes weken verwacht.
Eén toets, te veel gewicht
De juridische procedure gaat over de spoedaanwijzing. Maar het vraagstuk dat eronder ligt, is voor ons veel groter.
Wij vinden dat het tijd is om fundamenteel anders naar de doorstroomtoets te kijken. Niet omdat toetsen geen waarde hebben. Een toets kan waardevolle informatie geven. Maar één toets kan niet tegelijkertijd het brede beeld van een kind weergeven, bepalend zijn in de overgang naar het voortgezet onderwijs én dienen als instrument om de kwaliteit van een school te beoordelen.
Juist die stapeling van functies maakt dat er veel gewicht op één toetsmoment komt te liggen. Terwijl onderwijskrachten kinderen jarenlang volgen en hun ontwikkeling, talenten, mogelijkheden en behoeften kennen. Dat brede beeld en hun professionele vakmanschap verdienen wat ons betreft een veel belangrijkere plek.
Tijd om het anders te doen
Daarom pleiten we ervoor om te stoppen met de doorstroomtoets in zijn huidige vorm en opnieuw te kijken naar wat we nodig hebben om kinderen goed te adviseren én onderwijskwaliteit zichtbaar te maken.
Dat gesprek is inmiddels volop gaande. SaKS, Spaarnesant en Leve het Onderwijs! spreken hierover met onder andere OCW, de Inspectie, PO-Raad en onderzoekers Karen Heij en Gert Biesta. Daarbij wordt gekeken naar andere manieren van leerlingadvisering, meer ruimte voor het professionele oordeel en een andere manier van verantwoorden. Ook de Onderwijsraad pleit voor een bredere kijk op toetsing en waarschuwt voor het combineren van verschillende functies in één toets.
Aan alle onderwijskrachten
Blijf dit gesprek voeren. Blijf vragen stellen als de praktijk schuurt met het systeem. Vertrouw op het vakmanschap van onderwijsprofessionals en op het brede beeld dat jullie van kinderen hebben. Want elk kind verdient het om gezien te worden in alles wat het is en kan.
